Axşam yemək istəyi və nəzarəti itirmək: fərq nədir?

Eyni cümlənin fərqli mənaları

“Axşam özümü saxlaya bilmirəm” cümləsi müxtəlif vəziyyətləri təsvir edə bilər. Bir insan bunu planlaşdırdığından əlavə desert yediyi üçün deyir. Başqası yemək zamanı həqiqətən idarəni itirdiyini, dayana bilmədiyini və sonra güclü sıxıntı yaşadığını nəzərdə tutur. Hər ikisinə eyni “mətbəxi bağla” məsləhəti vermək mənzərəni aydınlaşdırmır.

İlk addım etiket qoymaq deyil, cümlənin sizin üçün nə demək olduğunu açmaqdır. Axşam yeməyiniz gecikir? Konkret dad istəyirsiniz? Yoxsa nə və nə qədər yediyinizi idarə edə bilmədiyinizi hiss edirsiniz? Bu fərqlər dəstəyin istiqamətini dəyişir.

Adi istəklə pozuntunu qarışdırmayın

NIDDK tutmaşəkilli həddindən artıq yeməni qısa müddətdə çox yemək və nəzarəti itirmə hissi ilə təsvir edir. Təkrarlanan hallar və güclü narahatlıq qiymətləndirmədə əhəmiyyətlidir. Sadəcə axşam yemək, şirniyyat sevmək və ya bir dəfə həddindən artıq doymaq diaqnoz deyil.

Eyni zamanda yardım istəmək üçün internetdə oxuduğunuz bütün meyarlara uyğun gəlməyiniz lazım deyil. Yediyiniz miqdar sizə “kifayət qədər böyük” görünməsə də, nəzarətsizlik hissi sizi narahat edirsə, bunu danışa bilərsiniz. Mütəxəssis bütöv vəziyyəti araşdırır; tərəzi və boşqab şəkli belə qiymətləndirməni əvəz etmir.

Axşamı gündüzdən ayrı araşdırmayın

Axşam çətinliyindən əvvəlki günə baxın. İşdə nahar üçün vaxtınız olubmu? Yol uzanıb? “Bu gün az yeməliyəm” deyərək adi yeməyinizi təxirə salmısınız? NIDDK-nın porsiyalar barədə materialı uzun fasilə və axşam güclü aclıq arasındakı praktik əlaqəni göstərir.

Məsələn, evə çatanadək yemək hazır olmayacaqsa, əvvəlcədən uyğun qəlyanaltı və ya sadə axşam yeməyi variantı düşünmək olar. Bu, yeməyə nəzarəti itirmənin bütün səbəblərini izah etmir və müalicə deyil. Sadəcə adi aclığı lazımsız yerə çətinləşdirən təşkilati boşluğu aradan qaldırmağa kömək edən seçimdir.

Müşahidəni bir axşamın günahkarını tapmağa çevirməyin. İş yükü, yuxu və qidanın əlçatanlığı birlikdə dəyişə bilər. Hansı hissəyə indi təsir edə bildiyinizi seçin; hər şeyi bir gündə düzəltmək öhdəliyi yoxdur.

Adi axşam üçün rahat quruluş

Əgər söhbət adi aclıq və istəkdən gedirsə, yemək üçün müəyyən yer və vaxt ayırmaq faydalı sınaq ola bilər. Telefonla işə davam edərkən mətbəxdə ayaqüstə yemək əvəzinə, imkan daxilində oturun. Nə yemək istədiyinizi seçmək üçün özünüzə yer verin.

Sevdiyiniz deserti “sonuncu dəfədir” düşüncəsi ilə yeməyə ehtiyac yoxdur. Ertəsi gündən bütün xoşladığınız məhsulları qadağan edən qərar vermək əvəzinə, gündəlik yemək planının nə qədər real olduğunu nəzərdən keçirin. Ailəniz gec yemək yeyirsə, söhbətə qoşulmaqla öz yemək ehtiyacınızı uzlaşdıran variant düşünün. Hər kəslə eyni saatda eyni miqdarı yemək öhdəlik deyil.

Bu addımlar sizin üçün daha çox gərginlik yaradırsa, onları sərt qaydaya çevirməyin. Məqsəd axşamı yeni imtahan etmək deyil. Tutmalar varsa, sadə təşkilati məsləhətlərə arxalanıb peşəkar yardımı gecikdirməyin.

Qəbulda nə demək olar?

Qidalanma pozuntuları ilə işləyən mütəxəssisə yönləndirmə istəmək üçün əvvəlcə ailə həkimi ilə danışa bilərsiniz. Hazır cümlə kimi “yemək zamanı nəzarəti itirdiyimi hiss edirəm və bu məni narahat edir” demək kifayətdir. Mükəmməl izah və dəqiq kalori hesabatı hazırlamaq lazım deyil.

İstəsəniz, neçə vaxtdır davam etdiyini, nə qədər tez-tez olduğunu və həyatınıza necə təsir etdiyini qeyd edin. Yeməkdən sonra onu “kompensasiya etmək” üçün etdiyiniz davranışlar varsa, onları da gizlətmədən söyləyin. Bu məlumatlar müxtəlif yemə pozuntularını ayırmağa və uyğun dəstək seçməyə kömək edir. Qəbulda məxfilik, yanaşma və növbəti addım barədə sual vermək haqqınızdır. Rahatdırsa, etibar etdiyiniz adamı dəstək üçün yanınızda apara bilərsiniz.

Qeyd həyəcan zamanı vacib məqamı unutmamaq üçündür, problemin ciddiliyini sübut etmək üçün yox. Hazırladığınız cümləni telefondan oxuya və ya həkimə yazılı göstərə bilərsiniz. İlk söhbət qısa keçibsə, qiymətləndirməni necə davam etdirməyi və növbəti dəfə kimə müraciət etməyi soruşun.

Müalicə ilə arıqlama planı eyni deyil

NHS tutmaşəkilli həddindən artıq yemənin müalicəsində müntəzəm yemək və qəlyanaltı planını, mütəxəssis dəstəyi ilə özünəyardımı və koqnitiv-davranış terapiyasını təsvir edir. Aktiv müalicə zamanı arıqlama pəhrizi saxlamaq tövsiyə edilmir; bu, tutmaları dayandırmağı çətinləşdirə bilər.

Çəki ilə bağlı başqa sağlamlıq ehtiyaclarınız varsa, onları da müalicə komandası ilə uyğunlaşdırın. İnternet pəhrizini mövcud plana özbaşına əlavə etməyin. Yardımın məqsədi yalnız yemək miqdarını dəyişmək deyil, sıxıntını və gündəlik həyatda yaşadığınız çətinliyi də azaltmaqdır.

Tez-tez verilən suallar

Hər gecə şirniyyat istəyirəmsə, məndə pozuntu var?

Tək istək diaqnoz deyil. Nəzarəti itirmə hissi, təkrarlanma, sıxıntı və gündəlik həyata təsir barədə danışmaq daha məlumatlı qiymətləndirməyə kömək edir.

Ertəsi gün ac qalmaq kömək edər?

Bunu yeməyin əvəzini çıxmaq üsuluna çevirməyin. Adi rejimə qayıtmaq və çətinlik təkrarlanırsa dəstək almaq daha uyğun istiqamətdir. Müalicə alırsınızsa, komandanızla razılaşdırılmış plana əməl edin.

Mənə sadəcə daha sərt pəhriz təklif edilirsə?

Nəzarəti itirmə hissinizin ayrıca qiymətləndirilməsini istəyin və qidalanma pozuntuları üzrə təcrübəni soruşun. Eşidilmədiyinizi hiss edirsinizsə, başqa uyğun mütəxəssisin rəyini almaq mümkündür.

Mövzunu davam etdirən məqalələr

• Saat altıdan sonra yemək olar? Axşam yeməyinə daha real baxış
• Gec yatmaq və iştaha: yuxu çəki planına necə təsir edir?
• Emosional yemək: stress, aclıq və özünüzə dəstək
• Həftəsonu çox yediniz? Bazar ertəsi ac qalmaq lazım deyil