Şəkər, bal və şirin içkilər: gündəlik vərdişə necə baxmalı?

Şəkər qabı yığışıb, şirinlik isə qalıb

Çaya şəkər atmırsınız, amma yanında bal, mürəbbə və ya konfet olur. Günorta “əlavə şəkərsiz” şirə, axşam isə şirin qəhvə içirsiniz. Şəkər qabının masadan götürülməsi faydalı dəyişiklik ola bilər, lakin bütün gündəlik şəkər mənbələrini avtomatik aradan qaldırmır.

Məqsəd hər şirin dadı təhlükəli elan etmək deyil. Əvvəl şəkərin hansı formada və hansı tezlikdə təkrarlandığını görmək lazımdır. Belə müşahidə “heç vaxt şirin yeməyəcəyəm” qərarından daha konkret seçimlər yaradır.

Bal niyə ayrıca istisna deyil?

Sərbəst şəkərə istehsalçı, aşpaz və ya özümüz tərəfindən qidaya əlavə olunan şəkər də daxildir. ÜST sərbəst şəkərə balda, siroplarda və meyvə şirəsində olan şəkərləri də daxil edir. “Təbii”, “ev üsulu” və “şəkər əlavə olunmayıb” ifadələri eyni məna daşımır. Məsələn, balın özündə şəkər var; çaydakı şəkəri çoxlu balla əvəz etmək şəkəri yox etmir.

Balın dadını sevirsinizsə, onu dad seçimi kimi istifadə edin, arıqladan müalicə kimi yox. Mürəbbə üçün də bu yanaşma uyğundur. Əsas sual məhsulun şöhrəti deyil, faktiki payı və günün başqa seçimləri ilə birlikdə necə istifadə olunmasıdır.

İçkilərdən başlamaq niyə rahat ola bilər?

CDC şirin içkiləri əlavə şəkərin vacib mənbələri arasında göstərir. Buraya qazlı içkidən başqa şirinləşdirilmiş çay və qəhvə də daxildir. Öz gündəliyinizdə ən çox təkrarlanan içkini tapın: səhər qəhvəsi, işdə çay, yeməklə qazlı içki, yoxsa gün boyu şirə?

Birini seçib praktik dəyişiklik sınayın. Daha kiçik qab, daha az şirinləşdirmə və ya bəzi hallarda şəkərsiz içki uyğun ola bilər. Hər içkini bir gündə dəyişmək tələb olunmur. Soyuq su, adi çay və ya zövqünüzə uyğun başqa şəkərsiz seçim əlçatan olsun.

Evdə yalnız böyük şüşə şirin içki varsa, qərarı hər dəfə yalnız iradəyə buraxmış olursunuz. Alış-verişdə alternativi də düşünmək daha asandır.

Etiketdə üç şeyi yoxlayın

Əvvəl məlumatın yüz millilitrə, yüz qrama, yoxsa bir porsiyaya aid olduğunu görün. Sonra qabın ümumi həcmini yoxlayın. Nəhayət, tərkibdəki şirinləşdirən əlavələrə baxın. Kiçik görünən qabın neçə pay sayıldığını bilmədən rəqəmləri müqayisə etmək çaşdırır.

“Şəkər əlavə olunmayıb” yazısı məhsulda ümumiyyətlə şəkər olmadığını bildirməyə bilər. Adi süd və bütöv meyvədəki şəkərlər də sərbəst şəkərlə eyni kontekstdə qiymətləndirilmir. Buna görə yalnız “şəkərlər” sətrinə baxıb bütün qidaları eyni siyahıya salmayın; məhsulun nə olduğunu da nəzərə alın.

İki məhsuldan hansının sizə uyğun olduğunu seçərkən qiymət, dad və istifadə etdiyiniz pay da önəmlidir. Etiket köməkçi məlumatdır, qidaya mənəvi qiymət verən hökm deyil.

Şirniyyat üçün aydın yer saxlayın

Şirniyyatı sevirsinizsə, nəyi həqiqətən istədiyinizi seçin. Bir kiçik desertdən zövq almaqla iş masasındakı qabdan bütün gün fərqinə varmadan götürmək eyni vərdiş deyil. Seçilmiş payı boşqaba qoymaq və oturub yemək onu daha aydın təcrübəyə çevirə bilər.

Ailə çayında başqalarının payını nəzarətdə saxlamaq lazım deyil. Öz istəyinizi sakit ifadə edin: “mən bu qədər istəyirəm”, “bu dəfə şəkərsiz içəcəyəm”. Şəkəri azaltmaq yaxınlarınızın yeməyini tənqid etməyə çevrilməsin. Birlikdə süfrə arxasında qalmaq üçün eyni miqdarda şirniyyat yemək tələb olunmur.

İçkinizə avtomatik şəkər əlavə edilməməsini və şirin içkinin xəbərsiz yenidən süzülməməsini əvvəlcədən xahiş edə bilərsiniz. Bu, hər dəfə qidalanmanızı uzun-uzadı izah etməkdən daha rahat ola bilər.

Bir həftəlik rahat dəyişiklik seçin

Bu həftə yalnız bir təkrarlanan halı dəyişin. Məsələn, işdəki çayların bir hissəsini şəkərsiz için və ya gündəlik şirə yerinə bəzən bütöv meyvə seçin. Bir neçə gün sonra dad, rahatlıq və alış-verişdə nə dəyişdiyinə baxın.

Şirniyyat istəyi çox güclüdürsə, gün boyu kifayət qədər yemək yeyib-yemədiyinizi də yoxlayın. Davamlı qadağa və sonra nəzarəti itirmə dövrü yaşanırsa, tək şəkər miqdarından daha geniş dəstək lazım ola bilər. Diabetdə və xüsusi müalicə planında fərdi məsləhəti əsas götürün; internet məqaləsi dərman və qida uyğunluğunu müəyyənləşdirmir.

Həftəni heç bir şirin məhsul yeməmək meyarı ilə qiymətləndirməyin. Seçim etmək asanlaşıbmı və vərdişin harada avtomatik təkrarlandığını daha yaxşı görürsünüzmü? Daha faydalı suallar bunlardır.

Tez-tez verilən suallar

Bal şəkərdən daha yaxşı arıqladır?

Balı arıqladan vasitə kimi qəbul etməyin. Dadı fərqli olsa da sərbəst şəkər mənbəyidir. Seçdiyiniz pay və ümumi qidalanma daha vacibdir.

Meyvəni də şirniyyat kimi çıxarmalıyam?

Bütöv meyvə ilə şirin içki eyni qida deyil. Meyvənin lifi və ümumi tərkibi nəzərə alınır. Fərdi tibbi səbəb yoxdursa, onu avtomatik qadağan etmək lazım deyil.

Bir dəfə çox şirin yesəm, ertəsi gün ac qalım?

Xeyr. Adi yemək rejiminizə qayıdın. Nə baş verdiyini sakit qiymətləndirmək və növbəti dəfə üçün bir dəyişiklik seçmək kompensasiya aclığından daha münasibdir.

Mövzunu davam etdirən məqalələr

• Su, limonlu su və alma sirkəsi: fayda ilə vədi ayırmaq
• Çayla şirniyyat: zövqü saxlayıb şəkəri azaltmaq
• Axşam yemək istəyi və nəzarəti itirmək: fərq nədir?